Bích Thép Là Gì ? Cấu Tạo, Các Loại Và Cách Chọn Cho Đúng
Nếu từng thấy những đường ống lớn ở nhà máy, tòa nhà hay trạm bơm, bạn sẽ nhận ra tại chỗ hai đoạn ống gặp nhau thường có một vòng tròn bằng kim loại, xung quanh có các con ốc. Vòng tròn đó chính là bích thép. Bài viết này giải thích đơn giản bích thép là gì, có những loại nào và cách chọn sao cho đúng.
1. Bích thép là gì?
Bích thép (còn gọi là mặt bích thép) là một chi tiết hình đĩa tròn làm bằng thép, dùng để nối hai đoạn ống, hoặc nối ống với van, máy bơm và các thiết bị khác.
Bạn có thể hình dung nó giống như hai mảnh ghép được bắt vít vào nhau. Giữa hai mảnh có một miếng đệm mỏng (gọi là gioăng) để nước, khí hoặc hơi không bị rò ra ngoài.
Điểm tiện nhất của cách nối này là dễ tháo ra, lắp vào. Khi cần sửa chữa hay thay van, bạn chỉ cần vặn ốc là xong, không phải cắt ống như khi nối bằng cách hàn dính.
2. Một mối nối bằng bích gồm những gì?
- Hai mặt bích: hai đĩa thép đặt đối diện nhau, mỗi đĩa gắn vào một đầu ống.
- Các lỗ tròn quanh viền: để xỏ bu lông qua.
- Gioăng: miếng đệm đặt ở giữa, giúp mối nối kín, không rỉ nước hay rò khí. Gioăng thường làm bằng cao su hoặc vật liệu chịu nhiệt.
- Bu lông và đai ốc: dùng để siết hai mặt bích lại với nhau cho chặt.
3. Có những loại bích thép nào?
Chia theo cách gắn vào ống
| Loại bích | Cách gắn | Dùng khi nào |
|---|---|---|
| Bích trượt | Luồn ống vào bích rồi hàn cố định | Phổ biến nhất, lắp dễ, giá rẻ, hợp hệ thống áp lực thấp đến vừa |
| Bích cổ hàn | Có phần cổ dài, hàn sát vào ống | Chắc chắn nhất, hợp nơi nước hoặc hơi chạy mạnh, nóng |
| Bích mù | Là một tấm đặc, không có lỗ ở giữa | Dùng để bịt kín đầu ống |
| Bích ren | Vặn vào ống bằng ren, không cần hàn | Dùng cho ống nhỏ hoặc nơi không tiện hàn |
Chia theo vật liệu
- Thép thường (thép carbon): bền, giá hợp lý, dùng cho nước, khí và dầu thông thường.
- Thép không gỉ (inox): không bị gỉ sét, hợp nơi ẩm ướt, hóa chất, hoặc nơi cần sạch như nhà máy thực phẩm.
Chia theo “chuẩn” sản xuất
Mỗi nước có một bộ kích thước riêng cho mặt bích. Bạn chỉ cần nhớ ba chuẩn hay gặp ở Việt Nam:
- Chuẩn Nhật (JIS): hay ghi là 5K, 10K, 16K.
- Chuẩn Mỹ (ANSI): hay ghi là Class 150, Class 300.
- Chuẩn Châu Âu (DIN/EN): hay ghi là PN10, PN16.
Lưu ý: các chuẩn này khác nhau về số lỗ và khoảng cách giữa các lỗ, nên bích khác chuẩn thường không lắp vừa nhau.
4. Bích thép được dùng ở đâu?
- Hệ thống cấp nước, thoát nước, xử lý nước thải
- Hệ thống chữa cháy trong tòa nhà, nhà xưởng
- Nhà máy hóa chất, dầu khí, nhiệt điện
- Nhà máy thực phẩm, đồ uống, dược phẩm
- Hệ thống điều hòa, hơi nóng, khí nén
- Tàu thuyền và các công trình cơ khí
5. Ưu điểm và hạn chế
Ưu điểm
- Tháo ra lắp vào nhanh, thuận tiện khi bảo trì.
- Chắc chắn, chịu được áp lực lớn nếu chọn đúng loại.
- Có đủ kích cỡ, từ ống nhỏ đến ống rất to.
Hạn chế
- Cồng kềnh hơn so với nối bằng mối hàn.
- Tổng chi phí cao hơn vì phải mua thêm gioăng, bu lông.
- Cần kiểm tra ốc định kỳ, vì ốc lỏng có thể gây rò rỉ.
6. Cách chọn bích thép đúng, không lo mua nhầm
- Xem thiết bị đang dùng chuẩn nào. Van, bơm của bạn dùng chuẩn Nhật, Mỹ hay Châu Âu thì mua bích cùng chuẩn.
- Đo hoặc kiểm tra cỡ ống. Bích phải khớp với kích thước ống đang có.
- Chọn mức chịu lực phù hợp. Áp lực nước hoặc khí trong ống càng mạnh thì cần bích càng dày, mức chịu lực càng cao.
- Chọn vật liệu theo thứ chạy trong ống. Nước sạch dùng thép thường được. Hóa chất, nước biển hoặc thực phẩm nên dùng inox.
- Chọn kiểu bích theo vị trí lắp. Chỗ cần chắc chắn thì chọn bích cổ hàn, chỗ cần tiết kiệm thì chọn bích trượt.
- Hỏi giấy tờ chứng nhận nguồn gốc. Nên mua nơi có đầy đủ chứng từ xuất xứ và chất lượng (CO, CQ).